Informacion
In deze geluidsfragmenten hoor je de muziek van het Ka’i Orgel en een vertelling van Max Diemont. Hij spreekt over de verschillende soorten Caribische muziek die je hoort en hij vertelt over de geschiedenis van landhuis Jan Kok.
Max Diemont (1905–1973) was een Nederlandse veearts die in 1938 naar Curaçao verhuisde en daar de rest van zijn leven is gebleven. Geboren in Nederlands-Indië als zoon van een KNIL-officier, ontwikkelde hij al vroeg een passie voor het tropische buitenleven en diverse culturen. Na zijn afstuderen in Utrecht als dierenarts en een periode van werkloosheid tijdens de crisisjaren, vond hij zijn roeping op Curaçao. Zijn interesses reikten verder dan de diergeneeskunde: van het restaureren van het historische landhuis Jan Kock tot het verbeteren van de geitenstand op het eiland.
Transcript geluidsfragment:
Vertelling door Max Diemont (1905–1973)
(0.00) Ka’i orgel muziek
(4.15) Degenen die dit verhaal gelieven aan te horen, saluut. (4:21) Wat u zojuist hoorde, was het kaaiorgel, wat staat in de wijnkelder van Jan Koppel.Wat u zojuist hoorde, was het kaaiorgel, wat staat in de wijnkelder van Jan Koppel. (4:29) Mag ik u even voorstellen aan de artiesten die dit geluid voortbrengen? (4:35) De orgeldraaier is Papi Koprel, bijgenaamd Flap. (4:40) De wieriespeler is Jean Mol, Remolo Izenia. (4:48) De technische mensen zijn Henri Willems en de heer Maarten Blom. (4:58) Dank u. (4:59) De muziek die voortgebracht wordt door dit kaaiorgeltje, (5:04) die zijn geïmporteerd uit Italië in de tijd. (5:08) En deze muziek is langzamerhand omgezet in een lokale muziek. (5:15) U kunt hier dus beluisteren de oude mazurka’s, de polka’s, walsen, (5:22) dansa’s, tumba’s en quadria’s. (5:27) Dit is dus een zeer gemengde muziek. (5:31) En dat is te wijten aan de verschillende invloeden (5:37) waaronder dit eiland altijd heeft gestaan. (5:41) Europese invloed, Zuid-Amerikaanse, Afrikaanse invloed enzovoort. (5:50) Hier gaat hij dan. (5:52) Ik geef u nog een voorbeeld hiervan van een wals.
(7:07) Ka’i orgel muziek
(10:20) Luisteraars, ik weet niet of u geïnteresseerd bent (10:23) in de geschiedenis van dit oude landhuis waar dit orgel nog staat.(10:28) Maar anders kan ik u het volgende vertellen. (10:32) Dit landhuis is gemaakt in de tijd van de West-Indische Compagnie. (10:37) Ik moet u zo’n 300 jaar terugbrengen in de historie. (10:42) Dit is gebouwd door bemanningen van Hollandse kaperschepen (10:48) die niks te doen hadden, die werden aan het werk gezet. (10:50) En het ging uiteindelijk om het zout. (10:54) Holland had de Tachtigjarige Oorlog, kon niet aan zout komen. (10:58) En toen hoorden ze van dit eilandje dat hier zout gemaakt kon worden. (11:03) Dat hebben ze dan ook gedaan. (11:05) De eerste zoutpannen die de Hollanders hebben aangelegd (11:08) en die gelukt zijn, zijn hier op Jan Kok. (11:12) En omdat er zout was, moesten die mensen dus gehuisvest worden (11:16) die hier werkten. (11:17) En toen hebben ze dit huis gebouwd. (11:19) Waarschijnlijk onder toezicht van de scheepstimmerman.
(11:24) De eerste tijd was nogal een vrij ruwe tijd. (11:28) Er zijn hier verschillende vervelende dingen gebeurd. (11:32) Mensen afgemaakt, etcetera. (11:34) Het was in de piratentijd een hele ruwe tijd. (11:42) Zoals ik u al vertelde, er is hier erg veel gebeurd. (11:45) Er zijn hier mensen afgemaakt die geld hadden (11:48) en die dus hier te pakken werden genomen. (11:57) Te wijten hieraan is het feit dat hier dus nog tot nu toe (12:02) hier veel geesten zijn. (12:04) Al die geesten van die afgemaakte mensen (12:07) die zijn in het huis blijven leven. (12:10) En je kunt erover denken zoals je wil. (12:14) Maar er is een leven na dit leven. (12:17) Ik ga er verder niet op in. (12:19) En of dat dan juist is of niet juist. (12:22) Maar zoals de Engelsen zeggen, dit is een haunted house. (12:29) Dit heeft geduurd tot 1681. (12:34) Toen kwam er een staartje van een orkaan (12:36) en die heeft het huis in elkaar gewaaid. (12:39) De kelder waar wij nu ons bevinden is staand gebleven. (12:44) De oude muren zijn er nog altijd van 1650. (12:48) Het huis is een ruïne gebleven totdat op een zekere dag (12:52) aan het eind van die eeuw, 1698 ongeveer, (12:59) een hele rijke Hollander hier kwam. (13:01) Genaamd Hans Willem van Kinswilder. (13:04) Er staat geschreven dat hij beter gekleed ging als de directeur. (13:10) De directeur van de West-Indische Compagnie (13:12) die hier dus commandeerde over dit hele eiland (13:15) en hier verantwoording voor moest afleggen bij de heren 17.
(13:20) Deze man kreeg op een of andere manier, (13:23) die was bevriend met de dominee, hij had hem zeer invloedrijk. (13:27) Hij was behalve een hele mooie man ook een hele rijke man. (13:32) Hij kocht dit huis dus of kreeg dit huis van de West-Indische Compagnie (13:37) en liet dit huis weer in orde maken. (13:42) Die ruïne werd hersteld en hij trouwde met de dochter van Jan Kok. (13:48) Jan Kok was equipagemeester van de West-Indische Compagnie, (13:53) gewoond hebbende in de Jodekerkstraat, (13:56) waar nu de synagoge staat, heette vroeger de Jodekerkstraat, (14:00) en wel op nummer 22 als ik me niet vergis. (14:05) Hans Willem van Kinswilder moest vaak uit. (14:08) Hij moest zijn vrienden opzoeken (14:09) en er staat ook geschreven dat hij veel vriendinnen had. (14:14) En dan vroeg hij Pa Kok om zijn vrouw te begeleiden. (14:17) Want die vrouw, Geertruida Kok, baarde in dit huis elf kinderen. (14:24) En dan kwam Pa Kok hier (14:26) om zijn dochter dus te vergezellen en een beetje gezelschap te houden. (14:31) Op een of andere manier is dus de naam Jan Kok hier ingekomen. (14:36) Dit landhuis heet officieel Zevenhuizen, alias Jan Kok.
(14:43) Alle landhuizen in Curaçao hebben een alias. (14:46) Hier tegenover ligt het landhuis NieuwSint-Marie, alias Rif. (14:53) Er is een ander landhuis, dat heet Scribes, alias Hermanus. (14:58) Enzovoort, enzovoort. (15:02) Om even een eind te maken aan deze historische feiten en historische verhalen, (15:08) komt er nu ter opluistering een tumba, een echte Curaçaose tumba.
(15:15) Ka’i orgel muziek
(18:20) Om dit verhaal van het oude landhuis veilig te vervolgen, (18:26) wil ik u nog mededelen dat Jan Kok in 1710 is overleden. (18:33) Hans Willem van Kinswilde is tussen 1710 en- 20… (18:41) …ook weggegaan. (18:44) Zijn vrouw… Verder is er nog bekend dat zijn vrouw, Geertruida Kok, (18:50) in 1728 dominee Verkuil, die ook was overleden, heeft verdedigd. (18:59) Het is een aardige vergelijking met deze tijd. (19:03) Dominee Van der Kuil werd beschuldigd van het ontvreemden van 30.000 pesos (19:09) uit de kerkenkast. (19:11) En bovendien hield hij er twee bierhuizen op na. (19:16) Geertruida heeft al haar best gedaan.(19:19) Die 30.000 pesos, dat was slechte praat van mensen die afgunstig waren. (19:26) Maar die twee bierhuizen hield hij niet, maar die hield zijn vrouw. (19:30) Ik trek hier een vergelijking tot wat tegenwoordig vaak gebeurt. (19:34) Een ambtenaar mag geen bijbaantje hebben, (19:37) maar dan doet zijn vrouw gewoon de business. (19:40) Het is dus wel leuk om even een vergelijking te trekken (19:44) tussen die hele oude tijd, 300 jaar geleden bijna, en thans.
(19:50) Verder kan ik hier nog vertellen dat dit landhuis speciaal voor het zout gebouwd was.(19:58) Het zout wat dus nodig was voor de haringvisserij in Nederland. (20:03) Wij konden uit Lissabon, uit Portugal, in die 80-jarige oorlog, (20:08) geen zout meer krijgen. (20:10) En dan moesten we zout veroveren op de Venezolaanse kust (20:14) ten koste van mensenlevens. (20:16) Wij konden dat hier op dit eilandje rustig doen. (20:20) Want zoals u allemaal weet, heeft Van Walbeeck met zeven scheepjes (20:23) dit eiland bezet. (20:25) Daar waren niet meer dan 450 Indianen, waaronder acht Spanjaarden. (20:30) We zijn hier dus gewoon gaan zitten. (20:34) Al die mensen zijn naar Venezuela gegaan, (20:37) gevoerd met het zeilschip De Brak. (20:41) Het is ook wel leuk om te weten dat hier 75 Indiaanse zielen (20:46) zijn achtergebleven op dit eiland.(20:49) Die verkozen niet met de Spanjaarden mee te gaan, (20:52) maar die wilden dus graag onder het Hollandse bewind hier zijn.
(21:59) Nou komen we in ongeveer 1800… (22:05) En zoveel, 1850 ongeveer. (22:09) Toen ging deze plantage over in de handen van meneer Henricus. (22:15) Abraham Henricus. (22:17) Die was eigenaar van de plantage Rif hier tegenover (22:20) en van de plantage Jan Kok. (22:24) Zevenhuizen. (22:26) En meneer Henricus was een groot ruiter. (22:30) Hij heette hier bij de bevolking ook Shon Kabai. (22:34) Dat betekent de meneer van het paard.
(22:37) Hij bedwong alle jonge paarden, trainde alle paarden. (22:42) En deze man verkocht in het jaar 1902 (22:47) de plantage aan de familie Forbes. (22:50) Die heeft het gehad tot 1925 ongeveer.
(22:55) En toen werd de eigenaar een Libanees. (22:58) Wij noemen het hier op Curaçao een Arabier. (23:01) En die heette Don Pablo Miguel Simón. (23:05) Don Pablo was een hele goede man. (23:07) De bevolking ging er uitstekend mee om. (23:10) Er waren hier grote feesten. (23:12) Maar Don Pablo ging dood op een keer. (23:14) En die liet die plantage achter aan zijn twee zonen. (23:20) Ik kan daar verder niet erg veel van vertellen. (23:23) Want de nabestaanden die leven nog.
(23:26) Maar hierna is die plantage gekocht door Shon Cai Winkel. (23:31) Een oude ingezetene van Curaçao. (23:34) Die het weer verkocht aan het gouvernement. (23:37) En toen kocht een zekere veehuis, Diemont, kocht deze plantage. (23:41) En die heeft die plantage nog altijd tot nu toe.
(23:47) Ik hoop dat ik met dit verhaal enige klaarheid heb gebracht. (23:52) In deze oude plantage. (23:53) En u een inzicht heb gegeven in het leven van Curaçao. (23:57) Ik zou het als voorstellen om nu te beginnen met een dansza. (24:01) En verder de Curaçaose muziek te laten horen. (24:04) Zoals die nu op het ogenblik nog leeft. (24:07) Het is een ware cultuur geworden onder het volk. (24:11) Men danst hele nachten op een kajorgel. (24:14) Het ka’i orgel komt weer in de picture. (24:19) En iedereen heeft daar plezier in. (24:23) Ik dank u.
(24:40) Ka’i orgel muziek
